Gisteren ben ik een rechtszaak tegen de OV-Ambassadeur Jeltje Van Nieuwenhoven begonnen. Voor mij een nieuw dieptepunt in een toch al opmerkelijk dossier, waarbij tegenwerking wel het sleutelwoord lijkt te zijn.

Wie goed journalistiek onderzoek wil doen, die spreekt met mensen, leest documenten, onderzoekt stellingen en stelt vragen, heel veel vragen. Meestal doe je dat in interviews, maar soms ook door documenten op te eisen die openbaar moeten zijn. Daarvoor hebben we de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB), waarin is geregeld dat iedereen onderbouwing mag vragen. Een onmisbaar hulpmiddel om goed onderzoek te doen.

Feiten uitvlooien

Dit uitpluizen van dossier gebeurt bijvoorbeeld bij de OV-chipkaart, waarin ik al meer dan duizend uur onderzoek heb zitten. Soms heb je WOB’s die spectaculair nieuws brengen, zoals subtiele aanpassingen in rapporten, die een beeld op een zaak ernstig veranderen. Soms verduidelijkt het of vult het gaten in kennis in. En af en toe word je getipt om vragen te stellen, omdat zaken niet in orde zijn.

Dat laatste was het geval toen ik een WOB-verzoek indiende bij de OV-Ambassadeur, Jeltje van Nieuwenhoven, naar aanleiding van een rapport (pdf) dat ze schreef over de OV-chipkaart. Toen dat beschikbaar kwam voelde het al niet goed. Ook viel de weerstand op toen ik voor een artikel vroeg om een toelichting op het rapport. Daarmee leek het verhaal af. Tot ik na een tip een WOB-verzoek indiende om onderbouwing bij slechts één hoofdstuk te krijgen. Meer had ik niet nodig en je wilt niet onnodig belastende verzoeken indienen.
Geen bestuursorgaan

Op zich niets bijzonders zou je denken, want eerder heb ik al onderbouwing bij rapporten gevraagd en kreeg toen zeer uitgebreide informatie. Niet in dit geval, want de beleidsmedewerker mailt terug dat de OV-Ambassadeur geen bestuursorgaan is en geen beleid maakt.

Dat is gek, want het rapport van de OV-Ambassadeur wordt in het parlement op vergelijkbare manier besproken als het rapport van de Royal Holloway University of London naar de beveiliging van de OV-chipkaart. Die gelijke is ook terecht, want mevrouw van Nieuwenhoven is zelf aangesteld door de Minister van Verkeer en Waterstaat op verzoek van de Tweede Kamer.

Daarnaast is het natuurlijk raar dat iemand die geen beleid maakt een beleidsambtenaar in dienst heeft, die eerder datzelfde werk bij het Ministerie van Verkeer en Waterstaat deed. Tijdens haar werk voor mevrouw Van Nieuwenhoven wordt ze zelfs door het personeelsblad van het ministerie geïnterviewd (pdf). Kortom, ik maak bezwaar tegen de beslissing.

Naar de rechter

Natuurlijk wordt ook het bezwaar verworpen, want de OV-Ambassadeur heeft overduidelijk de hakken in het zand staan. Naar de onderbouwing kan ik fluiten, want  ‘vrijwillig’ wordt de informatie niet gegeven. Met zo’n starre houding heb ik de keus tussen me met een kluitje het riet in laten sturen en toch proberen de informatie boven tafel te krijgen. Dus wat een relatief simpel WOB-verzoek was, is nu geëscaleerd tot een rechtszaak.

Met hulp van een jurist leg ik in een beroepsschrift (pdf) aan de rechter uit waarom ik denk dat de OV-Ambassadeur wel als een bestuursorgaan te zien is en dus niet aan publieke verantwoording kan ontkomen. Gisteren heb ik dan ook een stevig pak papier naar de rechtbank in Arnhem gestuurd en nu ik via internet kan zien dat het pakket is afgeleverd, wil ik graag wat duidelijkheid geven over het werk achter sommige artikelen op Webwereld. Soms is het gedoe om dingen helder te krijgen.

Hakken in het zand

Het is niet het enige obstakel nu duidelijk wordt dat Trouw en Webwereld dit dossier tot de bodem uitzoeken. Twee weken geleden moesten Vincent Dekker en ik het Ministerie van Verkeer en Waterstaat na talloze herinneringen dreigen met een kort geding om informatie te krijgen. Er werd gewoon niet gereageerd. Dat hielp, want toen toonde de andere kant zich meewerkend en buigzaam. Eigenlijk ging alles toen snel en prettig.

Maar nu even niet. Toen het bezwaar speelde heb ik nog eens gebeld naar de status en liep het gesprek niet. Overleg was niet mogelijk en dan zijn de opties beperkt. Dan is de vraag natuurlijk of je staat voor je onderzoek en daar serieus geld in wilt steken of niet. Mijn beroepsschrift is het antwoord op die vraag. Wat me vies tegenvalt is dat juist de OV-Ambassadeur, die zelf een bemiddelaar is voor OV-bedrijven om juridisering van zaken te voorkomen, compromisloos op een rechtszaak afstevent.